Oʻzbekistonda rasmiy maoshga ega jismoniy shaxslarning Jismoniy shaxslar daromad soligʻi (JShDS) odatda har oy 12% stavkada ushlab qolinadi. Biroq muayyan daromad toifalari bu soliqdan toʼliq yoki qisman ozod qilinadi. Yana ham yaxshisi, agar bu summalardan soliq allaqachon toʼlangan boʻsa, uning bir qismini qonuniy ravishda qaytarib olishingiz mumkin.
01Asosiy JShDS imtiyozlari va ozod qilishlar
- Taʼlim xarajatlari: oʻzingiz, turmush oʻrtoʻgʻingiz yoki bolalaringiz (26 yoshgacha) uchun Oʻzbekiston oliy taʼlim muassasalaridagi oʻruv haqi, jumladan taʼlim kreditlari va ularning foizlari
- Xususiy maktablar va bogʻchalar: ota-onalar yoki farzandlikka olganlar nodavlat maktabgacha taʼlim muassasalari va maktablar xizmatlari uchun bola boshiga oyiga 3 mln soʻmgacha imtiyoz olishlari mumkin
- Ipoteka foizlari: ipoteka kreditlari va hisoblangan foizlarga toʼlangan summalar — yiliga Pensiyaning eng kam miqdori (MROT)ning 80 baravarigacha, agar uy-joy byudjet subsidiyasi bilan olingan boʻsa
- Pensiya jamgʻarmalar: Xalq bankidagi Individual jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaraqlariga (INPS) ixtiyoriy ravishda yoʻnaltirilgan maosh summalari
- Investitsiya hisobvaraqlari: aksiyalar sotib olish uchun individual investitsiya hisobvaraqlariga yoʻnaltirilgan maosh, yiliga MROTning 100 baravarigacha (mablagʻlar 12 oyga blokirovka qilinadi)
- Ish beruvchi tomonidan beriladigan imtiyozlar: belgilangan limitlar doirasidagi muayyan moddiy yordam, tibbiy kompensatsiya, bolalar lagerlari yoʻlanmalari va naqd boʻlmagan sovgʻalar
02JShDS qaytarimini qanday olish mumkin
Bu imtiyozlardan foydalanishning ikki asosiy usuli mavjud: ish beruvchi bilan uch tomonlama shartnoma orqali bevosita ozod qilish yoki ortiqcha toʼlangan JShDS uchun yillik qaytarimni soʻrash. Yillik qaytarish jarayonini toʼliq onlayn tarzda yakunlash mumkin.
1-qadam. Yillik daromad deklaratsiyangizni topshiring
- Qachon: hisobot yilidan keyingi yilning 1 aprelgacha (masalan, 2024 yil daromadi uchun 2025 yil 1 aprelgacha)
- Qayerda: my3.soliq.uz orqali elektron tarzda Elektron raqamli imzo (ERI) yordamida
- Talab qilinadi: barcha ish joylaridan daromad maʼlumotnomalari, tegishli shartnomalarning skan nusxalari (universitet, xususiy maktab yoki ipoteka shartnomasi) va toʻlov hujjatlari
- «Soliq imtiyozlari» boʻlimida tegishli imtiyoz toifasini tanlang va tasdiqlovchi hujjatlarni biriktiring — tizim qaytariladigan summani avtomatik hisoblaydi
2-qadam. Qaytarish arizasini topshiring
- Qachon: deklaratsiyangiz muvaffaqiyatli topshirilgandan va qayta ishlangandan soʻng
- Qayerda: my3.soliq.uz yoki my.soliq.uz orqali
- Qaytarish oʻtkazmasi uchun bank karta raqami, tranzit hisobvaraq va bank MFOsini kiriting
- Qaytarish odatda koʻrsatilgan bank kartangizga 15 kun ichida oʻtkaziladi
Soliq imtiyozlarini ishlatish murakkab boʻlishi mumkin, ammo bu ozod qilishlarni tushunish sezilarli tejashga olib keladi. Deklaratsiyani tayyorlashda, imtiyozga huquq baholashda yoki muvofiqlikni taʼminlashda yordam kerak boʻsa, Advizen ekspertlari yordam berishga tayyor.